HET RECHT OP ONGEVOLGD OFFLINE LEVEN

Een manifest voor de vrijheid om nu én in de toekomst offline en op je eigen manier mee te blijven doen

Een oproep aan onze overheid om deze vrijheid te erkennen, te beschermen waar nodig en mee te bekrachtigen.

DIGITALE VRIJHEID BEGINT MET EEN KEUZE

Steeds meer van ons dagelijks leven speelt zich online af.

Technologie kan ons leven gemakkelijker maken. Ze kan verbinden, versnellen, ondersteunen en nieuwe mogelijkheden bieden.

Maar vooruitgang is pas echte vooruitgang als de mens vrij blijft om te kiezen.

Wat we vandaag vanzelfsprekend vinden, mag morgen niet een verplichting worden.

Want,

• niet iedereen heeft een smartphone of kan deze gebruiken.
• niet iedereen wil sociale media gebruiken.
• niet iedereen wil voortdurend bereikbaar zijn.
• niet iedereen wil overal worden gevolgd, opgenomen, of ongevraagd geanalyseerd.
• niet iedereen wil voor iedere eenvoudige handeling een app, account, QR-code of digitale identiteit moeten gebruiken.

En dat hoeft ook niet.

• Een vrije samenleving biedt ruimte aan mensen die digitaal willen leven én aan mensen die bewust minder digitaal, soms offline of helemaal zonder smartphone willen leven.
• Voor mensen die zichtbaar willen zijn én voor mensen die hun privacy en anonimiteit willen behouden.
• Voor mensen die nieuwe technologie omarmen én voor mensen die zelf willen bepalen hoeveel technologie onderdeel is van hun leven.

Dit gaat om iets fundamenteels wat op het spel staat:
‘De vrijheid van de mens om zelf te bepalen of en zo ja welke plaats technologie in zijn of haar leven krijgt. Want een digitale samenleving mag nooit betekenen dat digitaal de enige manier wordt om mee te doen!’

• Een smartphone mag geen toegangsbewijs tot de samenleving worden.
• Een digitale identiteit mag geen voorwaarde worden om volwaardig burger te kunnen zijn.
• Privacy mag geen luxe worden.
• Contant geld mag niet verdwijnen omdat digitaal gemakkelijker is.
• Een menselijke stem mag niet verdwijnen achter een chatbot.
• Een loket mag niet verdwijnen omdat een app goedkoper is.
• En wie ervoor kiest om niet gevolgd, gemeten of geanalyseerd te worden, mag daardoor niet buiten de samenleving komen te staan.

Digitaal mag een keuze zijn. Nooit een verplichting.

Vrijheid betekent niet alleen de vrijheid om offline te blijven.

Het betekent ook de vrijheid om online te zijn op je eigen voorwaarden.

Daarom spreken wij ons uit voor vijf fundamentele rechten.

Rechten die ervoor moeten zorgen dat digitalisering de mens blijft dienen — en niet andersom.

Rechten die niet afhankelijk mogen zijn van de vraag of iemand intelligent, technisch onderlegd, mondig, digitaal vaardig of sterk genoeg is om zich steeds opnieuw tegen een steeds digitaler systeem te verzetten.

Want juist wanneer digitalisering toeneemt, moet de keuze om daar niet volledig in mee te gaan beschermd blijven.

Wij roepen onze overheid daarom op deze rechten te erkennen, te beschermen, wettelijk te verankeren en waar nodig te versterken.

• Niet pas wanneer mensen worden uitgesloten.
• Niet pas wanneer privacy verloren is gegaan.
• Niet pas wanneer digitale systemen zo diep in ons dagelijks leven zijn doorgedrongen dat teruggaan nauwelijks nog mogelijk is.

Maar nu.

Want eenmaal verdwenen manieren zijn veel moeilijker terug te brengen. Wat we vandaag nog kunnen beschermen, moeten we daarom ook vandaag beschermen — voor onszelf én voor de generaties na ons.

Want de vraag is uiteindelijk niet hoeveel technologie onze samenleving aankan.

De vraag is:

Hoe zorgen we ervoor dat de mens, ook in een steeds digitalere wereld, vrij blijft?

* Vrij om online te zijn.
* Vrij om offline te zijn.
* Vrij om bereikbaar te zijn.
* Vrij om soms onbereikbaar te zijn.
* Vrij om technologie te gebruiken.
* Vrij om technologie níét te gebruiken.
* Vrij om zichtbaar te zijn.
* Vrij om onbespied te blijven.

Want digitale vrijheid is pas echte vrijheid als je ook kunt kiezen om níét mee te doen.

ONZE VIJF FUNDAMENTELE RECHTEN

01 — HET RECHT OP EEN OFFLINE LEVEN

Bereikbaarheid moet daarom een keuze blijven

Ruimte blijven voor offline leven.

Voor rust.

Voor onbereikbaarheid.

Voor een leven zonder voortdurende meldingen, notificaties en digitale verwachtingen.

Een mens moet zich kunnen onttrekken aan de voortdurende digitale beschikbaarheid zonder daardoor maatschappelijk te worden uitgesloten.

Een mens moet volwaardig kunnen blijven deelnemen aan de samenleving, ook zonder steeds online te moeten zijn, app, account, internetverbinding of digitale identiteit.

OFFLINE KUNNEN IS EEN BELANGRIJKE VRIJHEID

Offline zijn is niet teruggaan.

Soms is juist dat thuiskomen.

• Thuiskomen bij een gesprek zonder scherm.
• Bij aandacht zonder onderbreking.
• Bij stilte die je vervult
• Bij een wandeling zonder route.
• Bij een gesprek met jezelf
• Bij een kind dat speelt
• Bij een activiteit of tijd die niet wordt gemeten, gedeeld of aanbevolen.

Niet ieder moment hoeft steeds online te zijn om betekenisvol te zijn.

Soms is betekenis juist eenvoudig:

• je telefoon wegleggen, de verbinding verbreken,
  om juist weer aanwezig kunnen zijn.
• Met al je zintuigen,
  in een eigen fysiek leven.

Offline leven is geen stap terug.

Het is ruimte voor het leven zelf.

Eenvoud in de fysieke wereld mag blijven bestaan

Digitalisering mag het leven niet onnodig ingewikkeld maken.

Bewegwijzering, mensen achter loketten of op cruciale punten, cash geld transacties.

Een eenvoudige handeling mag niet veranderen in een wirwar van accounts, wachtwoorden, apps, QR-codes, tweefactorauthenticatie en het steeds opnieuw verstrekken van persoonsgegevens.

Voor mensen die hier niet aan mee willen doen, moet het leven offline ook gewoon toegankelijk en eenvoudig blijven.

De digitale route mag een alternatief bieden voor mensen die dat willen, maar het mag niet de enige route worden om te kunnen functioneren in de samenleving.

Hack of stroomstoring

De kans dat een online dienst of apparaat wordt gehacked is groot. Ook wordt met de netcongestie de kans groter dat elektra (onverwacht) uitvalt.

(Essentiële) diensten mogen onder andere daarom nooit uitsluitend digitaal toegankelijk zijn.

Naast toegang via een app of digitaal systeem moet er altijd een andere, volwaardige route bestaan: telefonisch, fysiek, aan een loket of via een mens net zoals in Belgie in de wet is verankerd.

Digitaal mag een optie zijn. Nooit een verplichting.

Ook bij uitval moet de samenleving functioneren

Een samenleving die volledig afhankelijk wordt van digitale systemen is kwetsbaar bij storingen, uitval, cyberincidenten of andere situaties waarin digitale systemen niet beschikbaar zijn.

• Essentiële dienstverlening moet daarom kunnen terugvallen op menselijke, fysieke en analoge voorzieningen.
• Niemand mag door een digitale storing volledig worden afgesloten van dienstverlening of essentiële voorzieningen.
• De overheid heeft hierin een bijzondere verantwoordelijkheid.
• Wanneer publieke dienstverlening digitaliseert, moet zij tegelijkertijd garanderen dat er altijd een volwaardig offline alternatief blijft bestaan.
• Ook bij digitalisering van bedrijven en dienstverleners moet de overheid erop toezien dat menselijke routes beschikbaar blijven.
• De burger mag niet steeds zelf hoeven te verdedigen of te bewijzen dat hij of zij een alternatief wenst of nodig heeft.

Wie digitaliseert, mag dat doen, maar moet een menselijk alternatief zichtbaar, toegankelijk en bruikbaar houden.

VOLG HIERIN BELGIË

België heeft inmiddels wettelijk vastgelegd dat digitalisering niet mag betekenen dat burgers alleen nog digitaal toegang hebben tot de overheid.

In Nederland moet dit nog wettelijk worden gewaarborgd. De ondertekenaars vragen dit.

Digitaal waar het kan.

Menselijk waar het nodig is.

En altijd een volwaardig alternatief voor wie niet digitaal wil of kan zijn.

02 — HET RECHT OM ZONDER SMARTPHONE MEE TE DOEN

Een smartphone mag nooit een toegangsbewijs tot de samenleving worden.
Nu niet, en ook voor toekomstige generaties moet dit een vrije keuze blijven, of als het regime veranderd, moet er ALTIJD een alternatieve route zijn.

Wie geen smartphone heeft of deze niet bij zich heeft, moet gewoon kunnen:

• onderling communiceren;
• afspraken maken;
• diensten afnemen;
• overheidszaken regelen;
• volledig deelnemen aan het maatschappelijk leven;
• reizen;
• betalen, dus ook contant.

Een smartphone mag ook geen verplichte sleutel worden (voor identificatie of authenticatie).

VRIJE AUTHENTICATIE EN TWEE-STAPSVERIFICATIE

Een smartphone mag geen verplichte sleutel worden voor identificatie, authenticatie of tweestapsverificatie.

Wie geen smartphone wil of kan gebruiken, moet altijd toegang houden tot volwaardige alternatieve manieren van inloggen en authenticeren.

Ook tweestapsverificatie moet op een vrije en toegankelijke manier kunnen worden ingericht. Een burger mag niet worden gedwongen om voor iedere extra beveiligingsstap een smartphone of smartphone-app te gebruiken.

Er moeten waar passend alternatieven beschikbaar blijven, zoals een fysieke beveiligingssleutel, een andere niet-smartphonegebonden authenticatiemethode, telefonisch contact of menselijke verificatie.

Beveiliging mag niet veranderen in digitale verplichting.

Een extra beveiligingslaag is waardevol, maar de keuze van de technologie waarmee iemand zich authenticeert moet ten alle tijden, zoveel mogelijk bij de gebruiker blijven.

Veiligheid én keuzevrijheid moeten naast elkaar kunnen bestaan.

Wie geen smartphone wil gebruiken, moet alternatieve manieren van authentificatie worden aangeboden, en niet worden gedwongen een app, QR-code of smartphone-gebaseerde tweefactorauthenticatie te gebruiken.

Desnoods met je paspoort of ID naar een kantoor.

Mensen kunnen om verschillende redenen kiezen voor een leven zonder smartphone: vanwege leeftijd, laaggeletterdheid, behoefte aan rust en privacy, een beperking, ziekte, persoonlijke overtuiging, vrije keuze of om gezondheidsredenen.

zoals bijvoorbeeld ook mensen met elektrohypersensitiviteit (EHS) of overprikkeling. Voor hen kan het gebruik van een smartphones en andere draadloze technologie een ernstige belemmering vormen. Ook zij moeten volwaardig kunnen deelnemen aan de samenleving zonder gedwongen te worden gebruik te maken van draadloze technologie.

Inclusie betekent ook dat er al deze mensen, die geen of beperkt gebruik kunnen of willen maken van draadloze technologie, er altijd een volwaardig en praktisch bruikbaar alternatief moet zijn of blijven.

Ook mensen die gevoelig zijn voor overprikkeling moeten de mogelijkheid hebben om draadloze functies uit te schakelen, apparaten uit te zetten of waar nodig gebruik te maken van bekabelde alternatieven.

Het gebruik van een smartphone mag daarom nooit een verplichte voorwaarde (zonder alternatieve, goed bereikbare, en menswaardige route) worden om te kunnen reizen, betalen, communiceren, de weg vinden, op vakantie te kunnen, werken, onderwijs te volgen of essentiële overheids- en andere diensten te gebruiken.

Vrijwillig: akkoord. Verplicht: niet.

Inclusie voor iedereen

Voor iedereen moet volwaardige deelname aan de samenleving mogelijk blijven.

Daarom moet voor iedere essentiële digitale voorziening altijd ook een volwaardig alternatief bestaan of worden gecreëerd. Hier ligt een belangrijke taak voor de overheid om hierop toe te zien, dat bedrijven in hun digitaliseringsstappen, inclusief blijven voor mensen zonder internet of smartphone.

Een digitale voorziening mag nooit betekenen dat mensen die daar geen gebruik van kunnen of willen maken, worden buitengesloten.

CONTANT BETALEN

Wie geen digitale betaalmethode wil of kan gebruiken, moet voor dagelijkse deelname aan de samenleving altijd toegang houden tot mogelijkheden om contant te betalen.

Contant geld moet een volwaardig en bruikbaar betaalmiddel blijven en mag niet stap voor stap uit het maatschappelijk leven verdwijnen.

Niemand zou voor normale deelname aan het maatschappelijk leven gedwongen moeten worden een smartphone, bankapp of andere digitale betaalmethode te gebruiken.

Om redenen zoals inclusie, moet betalen ook altijd zonder smartphone mogelijk blijven.

OOK KINDEREN MOETEN SMARTPONE-VRIJ KUNNEN ZIJN

Kinderen hebben recht op een jeugd waarin fysiek spelen, verveling, natuur, echte ontmoetingen, vriendschap, rust en aandacht de hoofdmoot zijn en blijven.

Een smartphone, laptop of Ipad, mag door keuzes van anderen of hun school, geen verplicht onderdeel van hun leven worden.

Ouders die hun kinderen minder digitaal willen opvoeden, moeten daarin worden ondersteund.

Ook het onderwijs zou kinderen en ouders niet onnodig mogen dwingen tot het bezit van een smartphone, laptop, Ipad of ander apparaat.

Vrijwillig: prima. Verplicht: nooit.

03 — HET RECHT OM NIET MET JE DATA GEVOLGD TE WORDEN

Ons leven mag niet worden gereduceerd tot een verzameling gegevens.

• Wat we typen.
• Waar we zijn.
• Wat we kopen.
• Waar we naar kijken.
• Met wie we contact hebben.
• Wanneer en hoe lang we contact hebben.
• Waarover we contact hebben.
• Steeds meer van deze gegevens kunnen worden verzameld, gekoppeld, geanalyseerd en gebruikt voor commerciële doeleinden of verschillende vormen van volgsystemen.
• Maar wat technisch mogelijk is, hoeft daarom nog niet bij deze mens toegestaan of wenselijk te zijn.

Niet bevechten
Je privacy opgeven mag je vrijwillige keuze zijn. Echter, je privacy behouden moet een niet steeds bevechtbaar, maar onrekbaar en onbetwisbaar basisrecht blijven.

Dit recht moet soepel toegankelijk zijn! Sommige mensen hebben moeite met misleidingen of slimme trucs om privacy te omzeilen.

Privacy mag geen luxe worden voor mensen die technisch onderlegd genoeg zijn om tracking te voorkomen.

Diensten of essentiële voorzieningen mogen niet afhankelijk zijn van het prijsgeven van steeds meer persoonlijke gegevens of van het verplicht deelnemen aan een digitale identiteit.

VERZAMEL NIET OMDAT HET KAN
Wij vinden dat persoonsgegevens alleen mogen worden verzameld wanneer daarvoor een duidelijke en gerechtvaardigde reden bestaat, en dat niet méér gegevens mogen worden verzameld dan noodzakelijk is voor het betreffende doel.

De burger moet eenvoudig kunnen begrijpen:

• welke gegevens worden verzameld;
• waarom ze worden verzameld;
• wie ze gebruikt;
• met wie ze worden gedeeld;
• hoe lang ze worden bewaard;
• en hoe iemand zijn of haar rechten kan uitoefenen.
• En hoe je ze kunt laten VERWIJDEREN.
• Je gegevens geven wil niet zeggen dat dat een recht geeft om deze eeuwig te bewaren. Men mag op gezette tijden weten wie wat verzameld heeft, en hoe je eruit kunt.

Een recht dat je alleen met specialistische kennis kunt uitoefenen, is in de praktijk geen gelijkwaardig recht.

HET RECHT OM JE GEGEVENS TE LATEN VERWIJDEREN

Iedereen moet zijn of haar persoonsgegevens eenvoudig kunnen laten verwijderen voor zover de wet dit toestaat en wanneer er geen goede reden meer bestaat om deze gegevens te bewaren, bijvoorbeeld via een herkenbare knop. Hierbij mogen de consequenties van deze verwijdering vermeld worden, waar je dan wel of niet mee instemt.

Dat recht moet namelijk, praktisch en toegankelijk zijn voor iedereen.

Niet alleen voor mensen die technisch vaardig zijn.

Niet alleen voor mensen die ingewikkelde digitale procedures begrijpen.

Ook mensen die laaggeletterd zijn, een beperking hebben, wat ouder zijn of weinig digitale vaardigheden hebben, moeten hun privacyrechten daadwerkelijk kunnen uitoefenen.

04 — HET RECHT OM ONGEVOLGD TE BEWEGEN

Het vorige recht gaat over onze digitale gegevens. Dit recht gaat over iets anders:

onze vrijheid om binnen of buiten fysiek te bewegen zonder voortdurend bekeken, geregistreerd, gevolgd, herkend of geanalyseerd te worden.

Je hoeft niets te verbergen te hebben om niet gevolgd of bekeken te willen worden!

De openbare ruimte is van iedereen

Een samenleving waarin mensen zonder specifieke aanleiding voortdurend kunnen worden geregistreerd, is niet vanzelfsprekend een vrije samenleving.

Wie over straat loopt, reist, op een plein zit of een winkel bezoekt, mag niet ongevraagd of automatisch geregistreerd, herkend en geanalyseerd worden.

Camera’s, gezichtsherkenning, kentekenregistratie en locatiegegevens glijden in een vaart onze leefomgeving in, maar kunnen onze vrijheid diepgaand beïnvloeden.

Officieel mogen deze technieken niet, maar de handhaving schiet tekort. Deurbelcamera’s zijn een volgende ergernis voor mensen die nooit gevraagd is, nog vrijwillig hebben gekozen om hun recht op privacy op te geven.

Natuurlijk is het gemakkelijk bij een misdrijf. Echter is ook dat geen legitieme reden om ons recht op privacy op te geven. Bovendien hoef je niets te verbergen te hebben om aanspraak te maken op dit recht.

De overheid zou zich daarom meer moeten inspannen, om dit recht te bewaken. Oh, u wilt niet gefilmd, geregistreerd of gevolgd worden, dan hebt u recht op een opt-out. Uw al eerder verzamelde gegevens kunt u ieder moment laten verwijderen.

Overigens, ons recht om niet gevolgd te worden is niet afhankelijk van de techniek waarmee dat volgen gebeurt.

Technologie ontwikkelt zich voortdurend. Nieuwe technieken (zoals wifi of manetische scans) kunnen in de toekomst mogelijk maken dat mensen op manieren worden gevolgd, herkend, gemeten of geanalyseerd die we vandaag nog niet kennen.

Dus, of het nu gaat om camera’s, sensoren, drones, biometrische herkenning, locatiebepaling, draadloze signalen, nieuwe vormen van AI of technieken die wij vandaag nog niet kunnen voorzien:

de vrijheid om niet ongevraagd gevolgd, herkend, gemeten of geanalyseerd te worden moet ook voor toekomstige technologieën blijven gelden.

Waar nieuwe technologieën het mogelijk maken om mensen op nieuwe manieren te volgen of te identificeren, moet vooraf worden beoordeeld of en onder welke voorwaarden dit maatschappelijk aanvaardbaar en wettelijk toegestaan is.

Zolang iets niet gehandhaaft kan worden (zoals drones) dienen deze (slecht bij enorme uitzonderingen zoals een reddingsactie) te worden verboden, totdat wel gehandhaaft kan worden. Dit, omdat met misbruik van deze technieken mensen ernstige inbreuk op hun privacy kunnen krijgen. Beelden van een drone die je niet kent, met apparatuur die je niet weet, en zonder consent.

De technologie moet binnen de grenzen van onze menselijk recht op eerbiediging van onze persoonlijke levenssfeer, privacy en ongevolgd zijn, blijven.

Dat is een recht, maar dat wordt momenteel niet gehandhaaft. Wij wensen daarom bovenstaande toevoegingen aan de wet en betere handhaving van schending van privacy of een verbod (op drones)

APPARATEN MOETEN UIT KUNNEN

Als iemand een apparaat uitschakelt, moet diegene erop kunnen vertrouwen dat het apparaat niet zonder extreem duidelijke en kenbaar gemaakte reden actief blijft communiceren, luisteren, kijken of persoonsgegevens verzamelen.

Fabrikanten moeten niet te missen, onomwonden duidelijk maken welke functies actief blijven wanneer een apparaat wordt uitgeschakeld of in een stand-by-modus staat.

Voor zover een apparaat nog gegevens verwerkt of verbinding maakt wanneer het is uitgeschakeld, moet dit noodzakelijk zijn, duidelijk worden uitgelegd en wettelijk worden begrensd.

05 – HET RECHT OM NIET GEMANIPULEERD OF GEDWONGEN TE WORDEN VOOR HET OPGEVEN VAN BOVENSTAANDE RECHTEN

Digitale vrijheid gaat verder dan privacy.
Het gaat ook over onze aandacht, onze tijd en onze keuzes.

Algoritmen en ontwerpen op digitale platformen worden steeds beter in het vasthouden van onze aandacht en het beïnvloeden van wat we zien, doen en kiezen.

• Echter, jouw aandacht is van jou. Jij en je kinderen moeten zelf kunnen kiezen waar je wel/geen aandacht aan geeft en niet worden gevangen in de manipulatioeve technieken van prorammas of straks A.I. De overheid zou ons hiertegen mogen beschermen. Door strengere wet en regel-geving ten aanzien van de ontwerpen van media en platforms.(Als een drugsdealer overal drugs in verstopt om mensen verslaafd en afhankelijk te maken, zouden we het ook berechten. Waarom bij de ontwerpen van platforms, telefoons en games dan niet)
• Een keuze voor offline moet worden gerespecteerd.
• Een keuze om geen smartphone te gebruiken moet worden gerespecteerd.
• Een keuze om geen sociale media te gebruiken moet worden gerespecteerd.
• Een keuze om geen onnodige data te geven moet worden gerespecteerd
• Een keuze om online niet gevolgd of gemanipuleerd te worden moet worden gerespecteerd.
• Een keuze om binnen of op straat niet gevolgd te worden moet worden gerespecteerd
• Een keuze om een ander apparaat of open source programma te gaan gebruiken moet worden gerespecteerdEn al deze mensen moeten een plek in de maatschappij kunnen behouden.

TECHNOLOGIE DIE VAN JOU BLIJFT

Ook apparaten in huis mogen simpel blijven en niet onnodig afhankelijk worden van internet, een cloudaccount, een smartphone of een commercieel abonnement.

Een thermostaat, lamp, slot, huishoudelijk apparaat of ander alledaags hulpmiddel mag niet zonder goede reden onbruikbaar worden wanneer iemand geen account wil aanmaken, geen app wil installeren of geen permanente internetverbinding hiervoor wil gebruiken.

Technologie mag nieuwe mogelijkheden bieden.

Maar zij moet bestaande analoge mogelijkheden respecteren en voor diegene die dat wensen, laten behouden.

HET RECHT OP KEUZE AAN BLOOTSTELLING

Mensen moeten zich vrij kunnen blijven bewegen in een wereld die digitaler wordt. Digitaliserin zorgt voor een onebreidelde toename aan elektrosmo. In het kader van inclusie, moet diegene die ervoor kiest om de blootstelling aan elektromagnetische velden te beperken, dat kunnen doen zonder daardoor maatschappelijk te worden uitgesloten.

Dat geldt o.a. voor de groep mensen (en kinderen) die gezondheidsklachten krijgt in relatie tot elektromagnetische velden of mensen met autisme die gevoelig zijn voor overprikkeling van apparaten. Zij moeten om gezondheidsredenen en inclusie de mogelijkheid hebben om draadloze functies uit te schakelen, apparaten uit te zetten of waar nodig gebruik te maken van bekabelde (stralingsvrije) alternatieven.

Voorzorg en keuzevrijheid mogen niet verdwijnen omdat draadloze technologie door een groep ongevraagd steeds meer wordt uitgerold.

Een rustige telefoon
Daarom moet er tevens een toestel blijven waarop je bereikbaar kunt zijn, zonder dat het continu meldingen of straling geeft, en daarmee mogelijk blijven om essentiële voorzieningen ook zonder permanente draadloze verbinding te gebruiken. Apparaten moeten waar mogelijk ook bekabeld (geen straling), of volledig offline kunnen functioneren.

Technologische vooruitgang mag nooit betekenen dat mensen gedwongen worden hun leefomgeving steeds verder te vullen met technologie waar zij niet voor hebben gekozen.

DE MENS HOUDT ALTIJD HET LAATSTE WOORD

Ook wanneer AI verder toeneemt in ons dagelijks leven, moet één principe overeind blijven:

Technologie moet de mens dienen, maar niet de mens overrulen.

Een algoritme of AI-systeem mag nooit het laatste woord hebben over een mens.

Menselijke verantwoordelijkheid en toezicht zal moeten gewaarborgd blijven, wanneer digitale systemen beslissingen nemen of beïnvloeden die grote gevolgen hebben voor iemands leven of een groep.

Een mens moet als eerste weten waar en wanneer AI of een algoritme een wezenlijke rol speelt bij een beslissing die hem of haar raakt.

Daarom moet er altijd een begrijpelijke uitleg en een effectieve mogelijkheid tot menselijke beoordeling, een opt-out en bezwaar bestaan.

DE MENS HOUDT ALTIJD DE REGIE

Wanneer AI, algoritmen of andere digitale systemen steeds meer voor ons gaan bepalen, moet de mens altijd de mogelijkheid houden om zelf de regie terug te nemen.

Er moet altijd een werkende mogelijkheid blijven om een digitaal systeem te weigeren, te verlaten, uit te schakelen of door menselijke tussenkomst te laten overrulen.

Een opt-out, log-out of fysieke uitknop mag niet slechts op papier bestaan, maar moet daadwerkelijk bereikbaar, begrijpelijk en bruikbaar zijn.

Een apparaat of digitaal systeem mag iemand niet gevangen houden in een automatische beslissing, online leven of door technologie opgelegde keuze (binnen of buitensluiting)

De mens zal altijd de controle moeten kunnen terugnemen of iets uit kunnen zetten.

Ook wanneer een apparaat, algoritme of AI-systeem zelfstandig denkt, beslist of handelt, moet de mens altijd de mogelijkheid behouden om het systeem uit te schakelen, zich af te melden, automatische besluitvorming te weigeren, menselijke tussenkomst te vragen, een beslissing te laten herzien en, waar mogelijk, het systeem volledig buiten gebruik te stellen.

De mens moet altijd de mogelijkheid houden om “nee” te zeggen.

Ook als toekomstige generaties ervoor kiezen om meer offline te leven, minder apparaten te gebruiken of hun leefomgeving vrij te houden van draadloze technologie, moeten deze keuzes volwaardig mogelijk blijven en door de overheid worden gerespecteerd en beschermd, ook als overheidsbeslissingen in de toekomst steeds meer door AI of geautomatiseerde systemen worden ondersteund of genomen.

Geen enkele technologie mag ooit gaan bepalen dat een vrije keuze van de mens niet meer mag bestaan.

Digitale zelfbeschikking betekent dat de mensen zeggenschap behoudt over de rol die technologie in zijn/haar leven speelt en waar deze die niet wenst.

De mens heeft het laatste woord. Niet het algoritme, het systeem, of nooit een AI.

ONZE AANDACHT

Onze tijd en aandacht zijn beperkt. De hoeveelheid jongeren met psychische problemen gerelareerd aan telefoongebruik is erorm.

Toch is een groot deel van de digitale bedrijvigheid er nog steeds legaal op gericht om die aandacht zo lang mogelijk vast te houden.

Notificaties.

Eindeloos scrollen.

Automatisch afspelen.

Aanbevelingsalgoritmen.

Voortdurende prikkels.

Vooral kinderen zijn kwetsbaar.

Voor veel jongeren is hun telefoon waaraan ze verslaafd zijn, inmiddels verweven met hun dagelijks leven dat ze bijna onmogelijk zich nog zonder telefoon durven te bewegen.

Hoe zorgen we ervoor dat jongeren die dat willen, weer vrij kunnen zijn om (ook) offline te zijn?

Nu is er een voorstel gedaan vanuit Europa, voor een leeftijdsgrens voor social media.
Echter; bescherming mag niet betekenen dat we vervolgens allemaal onze privacy moeten opgeven om te bewijzen dat je 16+ bent.

Wij hoeven niet te kiezen tussen:

privacy óf bescherming.

Wij kunnen kiezen voor:

privacy én bescherming.

Technologie moet ons helpen wanneer wij haar nodig hebben en ons met rust laten wanneer wij dat willen.

De overheid mag zich inzetten om kinderen volwaardig offline te kunnen laten opgroeien, als ze deze vrije keuze maken, niet dmv een leeftijdsgrens maar door aandacht voor offline leven, beleid voor scholen, hulp voor ouders die zich zorgen maken en andere keuzes willen maken voor hun kinderen. En door het bestraffen van bedrijven en platforms die hun programma’s zo aanpassen, dat ze onze vrije wil overrulen.

Onze aandacht is van ons.

Onze tijd is van ons.

Ons leven is van ons.

VOORUITGANG MET BEHOUDT VAN VRIJHEID

Vooruitgang is niet simpelweg: steeds meer technologie.

Vooruitgang is:

technologie die de mens dient die haar wil gebruiken, terwijl de vrijheid behouden blijft voor de mens die dat niet wil.

Bij iedere nieuwe digitale ontwikkeling moet daarom ook worden gevraagd:

• Kan iedereen hieraan meedoen, ook zonder smartphone?
• Kan iedereen hieraan meedoen zonder ongewenste digitale identiteit?
• Kan iedereen hieraan meedoen zonder ongewenst gevolgd te worden?
• Kan iedereen hieraan meedoen zonder gemanipuleerd te worden?
• Kan iedereen bij een mens terecht wanneer een digitaal systeem over hem of haar beslist?
• Kan de dienst blijven functioneren wanneer het digitale systeem uitvalt of gehacked wordt?
• Is het echt nodig om hiervoor een account aan te maken?
• Worden hier echt alleen strikt noodzakelijke gegevens verzameld?
• Ben ik vrij om een ander apparaat, systeem of platform te gebruiken?
• Neemt die camera enkel de straat op voor dat ene doeleinde en worden beelden gewist?
• Blijft een eenvoudige menselijke of analoge route bestaan?
• Is er een reële mogelijkheid om niet mee te doen?
• Is er een eenvoudige manier om verzamelde persoonsgegevens te verwijderen?
• Kan een gekocht apparaat analoog blijven functioneren?
• Maakt deze ontwikkeling het ook voor toekomstige generaties mogelijk om voor méér offline leven, minder technologie of andere vormen van technologie te kiezen?

Bij iedere nieuwe digitale ontwikkeling moeten we niet alleen vragen wat technologie vandaag mogelijk maakt, maar ook welke keuzes zij morgen nog mogelijk laat.

Als het antwoord steeds vaker “nee” wordt, verliezen we iets wezenlijks.

Dan wordt technologie niet langer alleen een hulpmiddel.

Dan wordt zij een voorwaarde.

En wanneer technologie een voorwaarde wordt voor deelname aan de samenleving, komt onze vrijheid onder druk te staan.

De overheid moet daarom deze rechten actief beschermen en ervoor zorgen dat digitalisering nooit leidt tot uitsluiting, onvrijwillige surveillance of het verdwijnen van menselijke alternatieven.

Het gaat uiteindelijk om één ding:

ONZE VRIJHEID OM NIET MEE TE DOEN OF GEVOLGD TE WORDEN.

WIJ KIEZEN VOOR DEZE VRIJHEID

Wij willen een samenleving:

• waarin je online kunt zijn zonder verplicht online te zijn;
• waarin je bereikbaar kunt zijn zonder altijd bereikbaar te moeten zijn;
• waarin je technologie kunt gebruiken zonder voortdurend gevolgd te worden;
• waarin je ook zonder smartphone volwaardig mee kunt doen;
• waarin je ook zonder smartphone kunt blijven betalen en essentiële diensten kunt gebruiken;
• waarin contant geld een volwaardig betaalmiddel blijft;
• waarin je gegevens niet hoeft prijs te geven om gewoon mee te kunnen doen;
• waarin offline zijn geen afwijking is, maar een gerespecteerde keuze;
• waarin iedereen de ruimte krijgt om op zijn eigen manier te leven: online waar gewenst, offline waar gewenst, en met respect voor de keuzes van anderen;
• waarin de menselijke route naast de digitale route blijft bestaan en wettelijk wordt verankerd en waar noodzakelijk versterkt;
• waarin een digitaal systeem nooit de enige mogelijkheid is;
• waarin fysieke handelingen ook eenvoudig offline kunnen blijven;
• waarin digitale diensten niet onnodig afhankelijk zijn van accounts, apps of één specifiek platform;
• waarin mensen die digitaal willen leven zelf kunnen kiezen welke technologie zij gebruiken;
• waarin open standaarden en interoperabiliteit altijd een optie zijn;
• waarin mensen zeggenschap houden over de apparaten en technologie die zij gebruiken;
• waarin digitale systemen niet ongemerkt en zonder toestemming meer gaan bepalen;
• waarin technologie ons ondersteunt zonder onze keuze vrijheid onnodig te beperken;
• waarin je altijd de keuze hebt om ongevolgd te blijven;
• waarin ook nieuwe en toekomstige technologieën ons recht om niet gevolgd, herkend, gemeten of geanalyseerd te worden niet ongemerkt kunnen omzeilen.

DAAROM

Spreken wij ons uit voor:

• HET RECHT OP EEN OFFLINE LEVEN
• HET RECHT OM ZONDER SMARTPHONE MEE TE DOEN
• HET RECHT OM NIET MET JE DATA GEVOLGD TE WORDEN
• HET RECHT OM ONGEVOLGD TE BEWEGEN
• HET RECHT OM NIET TOT BOVENSTAANDE GEMANIPULEERD OF GEDWONGEN TE WORDENOPROEP AAN DE OVERHEID

Wij roepen de overheid op deze rechten te erkennen, actief te beschermen en waar nodig te versterken en in beleid en wetgeving te verankeren.

Niet pas wanneer mensen worden uitgesloten.

Niet pas wanneer onze privacy grotendeels verloren is gegaan.

Niet pas wanneer technologie onze keuzes ongemerkt en dwingend begint te bepalen.

NU.

Want eenmaal verdwenen levende systemen en alternatieven zijn veel moeilijker terug te brengen. Dit is essentieel. Wat we vandaag nog kunnen beschermen, moeten we daarom ook vandaag beschermen, voor onszelf én voor de generaties na ons.

BESCHERM DE MENSELIJKHEID

Hoe meer technologie kan zien, weten, voorspellen en beïnvloeden, hoe belangrijker het wordt dat mensen vrij blijven om ook afstand te nemen.

Je mag namelijk vandaag kiezen voor een smartphone.

Maar als je die morgen niet meer wilt, of tijdelijk niet, of als toekomstige generaties daar niet voor willen kiezen, dan moet dat altijd mogelijk blijven.

Dat MOET NU verankerd worden!

Het basisrecht op een Ongevolgd leven.

• Ook als je niks te verbergen hebt
• Ook als een sociale druk toeneemt
• Ook wanneer de samenleving ooit nog gerobotisseerder en digitaler is geworden.
• Ook wanneer AI en geautomatiseerde systemen een veel grotere rol spelen dan wij ons vandaag kunnen voorstellen.
  Dan blijft DIT recht.

OPROEP TOT ACTIE (burgers en overheid)

De keuzes die wij vandaag beschermen, wordt de leefruimte en vrijheid van morgen.

Wij willen geen toekomst waarin mensen alleen nog kunnen kiezen uit een optie, hetgeen de onverschilligeid van mensen en deze technologie voor hen heeft achtergelaten. Wij willen een toekomst waarin mensen vrij zijn voor alle opties die het leven kan bieden, en altijd zélf kan blijven bepalen uit de vele keuzes welke beschermd zijn.

Technologische vooruitgang mag nooit betekenen dat menselijke vrijheid achteruitgaat.

Daarom vragen wij de overheid:

• Bescherm niet alleen wat digitaal mogelijk is, maar vooral de ruimte waarin mensen menselijk, vrij, fysiek betrokken, verbonden en zelfstandig kunnen blijven.
• Bescherm menselijke dienstverlening.
• Bescherm onze privacy en (online en offline) anonimiteit.
• Bescherm de mogelijkheid om (online en offline) niet gevolgd te hoeven worden.
• Bescherm de mogelijkheid om een heerlijk offline leven te leven en niet (meer) digitaal mee te doen.
• Bescherm de mogelijkheid om wél digitaal mee te doen zonder afhankelijk te worden van één systeem.
• Bescherm onze aandacht tegen manipulatie en dwang van anderen, systemen of A.I.
• Bescherm onze keuzevrijheid tegen technologie die ongevraagd en steeds dwingender onze keuzes gaat bepalen.
• En zorg ervoor dat digitalisering nooit zo ver gaat dat er geen menselijke of analoge weg meer terug, of eruit, is.

Want een samenleving die alleen nog digitaal kan functioneren, en waarbij je niet meer zelf in de hand kunt krijgen of je gevolgd wordt, creert een dwingende digitale gevangenis.

DOE MEE

Wij nodigen iedereen uit die deze waarden onderschrijft om dit manifest te ondertekenen.

Niet om de digitalisering tegen te willen houden, niet of om alle technologie terug te draaien, maar om ervoor te zorgen dat digitalisering nooit onze individuele keuzevrijheid weg kan nemen en de overheid op te roepen, om samen met ons, deze vrijheden te beschermen.

Want een vrije, inclusieve samenleving moet altijd ruimte bieden aan iedereen die soms even of langer;

• online wil zijn,
  én offline wil zijn.
• zichtbaar wil zijn,
  én voor wie onbespied wil blijven.
• Voor wie technologie omarmt,
  én voor wie graag afstand wil houden.
• Voor wie alles digitaal wil doen,
  én voor wie dat liever niet wil of niet kan.
• Voor wie nieuwe technologie wil gebruiken,
  én voor wie vooral zelf wil kunnen blijven bepalen welke technologie hij of zij gebruikt.

Waar gaat dit over…?

Want uiteindelijk gaat dit niet over apps.

Niet over smartphones.

Niet over AI.

Niet over schermen.

Het gaat over de mens.

Over de vrijheid om zelf te bepalen hoe dichtbij technologie mag komen.

Over de vrijheid om soms online verbinding te zoeken en (soms) volledig de online verbinding te verbreken.

Over de vrijheid om zichtbaar te zijn en de vrijheid om onzichtbaar te mogen zijn/worden.

Over de vrijheid om mee te doen zonder jezelf eerst digitaal te moeten maken.

Online en offline naast elkaar kunnen bestaan.

Waarin nieuwe technologie welkom is, maar oude menselijke vrijheden beschermt worden.

Een toekomst waarin niemand hoeft te kiezen tussen meedoen of trouw aan zichzelf blijven.

Want een mens mag digitaal leven.

Maar een mens mag dat ook (tijdelijk of langer) niet (meer) doen.

Nu.

Morgen.

Zolang er mensen zijn.

ONDERTEKEN HET MANIFEST

HET RECHT OP ONGEVOLGD OFFLINE LEVEN

• Voor offline én online vrijheid.
• Voor privacy en ongevolgd willen blijven.
• Voor menselijke aandacht.
• Voor keuzevrijheid.
• Voor menselijke maat.
• Voor geen dwingende, maar open source en vrije technologie.
• Voor aandacht en beleid voor individuele keuzes gerespecteerd voor basisrechten

Een samenleving waarin de overheid de mensen beschermt door technologie die mogelijk is, zodat technologie de mens die dat wenst dient, de verslaafde eraf wordt geholpen en ook anderen ongevolgd door kunnen leven.